Vogelgriep: een afschermplicht is meer dan een dak boven de kippen

1 november 2026 | Dierenwelzijn, veiligheid en beheer

Sinds 28 oktober 2026 geldt in Nederland opnieuw een landelijke ophok- en afschermplicht vanwege vogelgriep. Voor kinderboerderijen en dierenweides betekent dit dat risicovogels, waaronder kippen, eenden, ganzen en andere hoenderachtigen en watervogels, moeten worden afgeschermd. De maatregel is bedoeld om contact tussen gehouden vogels en mogelijk besmette wilde vogels en hun uitwerpselen te voorkomen. Maar voor een kinderboerderij betekent dit meer dan simpelweg een verblijf afsluiten of een overkapping aanbrengen.

Is het verblijf eigenlijk geschikt?

Een verblijf dat onder normale omstandigheden voldoende ruimte biedt, is niet automatisch geschikt wanneer vogels gedurende langere tijd binnen een afgeschermd gedeelte moeten blijven. Kunnen de dieren nog voldoende natuurlijk gedrag vertonen? Is er genoeg ruimte voor alle vogels? Zijn er geschikte rustplaatsen, voldoende ventilatie en goede voorzieningen voor voer en water? Een tijdelijke maatregel kan immers weken of langer van invloed zijn op de dagelijkse huisvesting. Daarom is het verstandig om niet uitsluitend te kijken of de afscherming aan de eisen voldoet, maar ook of het verblijf tijdens die periode geschikt blijft voor de dieren.

Bezoekers mogen niet overal meer komen

Kinderboerderijen mogen tijdens de landelijke maatregelen bezoekers blijven ontvangen. Bezoekers mogen echter niet in de hokken of ruimten komen waar risicovogels worden gehouden. Dat vraagt duidelijke afspraken over toegangen, hekwerken, bezoekersroutes en informatievoorziening. Een kinderboerderij die normaal gesproken bezoekers vrij door het terrein laat lopen, moet daarom beoordelen of de vogelverblijven daadwerkelijk afzonderlijk afgesloten kunnen worden. Ook moet duidelijk zijn wie verantwoordelijk is voor het controleren en handhaven van deze afspraken.

Weet iedere vrijwilliger wat hij moet doen?

Bij veel kinderboerderijen werken meerdere medewerkers en vrijwilligers, soms op wisselende dagen. Juist dan moeten afspraken niet uitsluitend mondeling worden doorgegeven. Denk bijvoorbeeld aan:

• Welke vogels moeten worden afgeschermd?
• Welke verblijven en deuren blijven afgesloten?
• Wie controleert de afscherming en drinkwatervoorzieningen?
• Welke hygiënemaatregelen gelden bij het verzorgen van de vogels?
• Hoe worden bezoekers geïnformeerd?
• Wie controleert of landelijke of regionale maatregelen zijn gewijzigd?
• Wat moet gebeuren wanneer vogels ziekteverschijnselen vertonen?

Bij een vermoeden van vogelgriep moet snel een dierenarts worden ingeschakeld en moeten de toepasselijke meldprocedures worden gevolgd.

Waarom dit ook een vraagstuk voor de gemeente kan zijn

Bij gemeentelijke kinderboerderijen en dierenweides kan een deel van de benodigde aanpassingen betrekking hebben op gebouwen, hekwerken of andere voorzieningen. Daarom is het belangrijk dat duidelijk is wie verantwoordelijk is voor onderhoud, investeringen en de uitvoering van maatregelen. Wanneer een kinderboerderij bijvoorbeeld niet beschikt over een geschikt afgeschermd verblijf, is het verstandig om niet alleen naar een tijdelijke noodoplossing te kijken. Mogelijk is een structurele aanpassing van het verblijf nodig. Dat kan aanleiding zijn om met de eigenaar of gemeente te bespreken hoe de vogelhouderij ook bij toekomstige maatregelen verantwoord kan blijven functioneren.

Niet wachten op de volgende uitbraak

Vogelgriep laat zien hoe belangrijk het is dat een kinderboerderij voorbereid is op veranderende omstandigheden. Dat geldt overigens niet alleen voor vogelgriep. Ook extreme hitte, dierziekten, personeelstekorten of onverwachte uitval van medewerkers kunnen gevolgen hebben voor dierenwelzijn en dagelijkse verzorging. Goede voorbereiding begint bij passende huisvesting, duidelijke verantwoordelijkheden en werkafspraken die ook in de praktijk functioneren. Een onafhankelijke beoordeling kan helpen om kwetsbare punten tijdig zichtbaar te maken. Niet pas wanneer een probleem zich voordoet, maar juist daarvoor.

Wat kan KinderboerderijAdvies betekenen?

KinderboerderijAdvies kan helpen bij het beoordelen van vogelverblijven, afschermmogelijkheden, bezoekersroutes en de praktische organisatie van de dierhouderij. Daarbij wordt gekeken naar zowel de toepasselijke maatregelen als het dierenwelzijn, de beschikbare voorzieningen en de dagelijkse werkprocessen. Ook kan ondersteuning worden geboden bij het uitwerken van protocollen, verbeterafspraken en een structurele aanpak voor toekomstige situaties. Een uitgebreide opdracht is niet altijd nodig. Soms kan een gerichte beoordeling van bestaande voorzieningen, documenten en aangeleverde foto's al helpen om de belangrijkste aandachtspunten vast te stellen. Wanneer beoordeling op afstand onvoldoende zekerheid biedt, kan aanvullend locatieonderzoek noodzakelijk zijn. Heeft uw kinderboerderij of dierenweide vragen over de vogelhuisvesting of de voorbereiding op dierziektemaatregelen? Neem gerust contact op om te bespreken welke ondersteuning passend is.