Advies voor zorgboerderijen en zorglocaties met dieren

Dierenwelzijn, veilige deelname en een professioneel georganiseerde dierhouderij binnen zorg en dagbesteding.

Dieren kunnen binnen zorg, begeleiding en dagbesteding veel betekenen. Ze bieden structuur,
activiteit, contact, verantwoordelijkheid en een betekenisvolle daginvulling.

Maar een zorglocatie waar dieren worden gehouden, heeft ook een zelfstandige verantwoordelijkheid voor die dieren. Goede dierzorg vraagt meer dan betrokken medewerkers, voldoende voer en een schoon verblijf. Ook huisvesting, diergezondheid, deskundigheid, veilig diercontact, hygiëne, dierregistratie, werkafspraken en continuïteit moeten met elkaar kloppen.

KinderboerderijAdvies helpt zorgboerderijen, dagbestedingslocaties en zorgorganisaties om juist
dit deel van hun organisatie onafhankelijk te beoordelen en praktisch verder te ontwikkelen.

De zorg voor mensen en de zorg voor dieren komen samen

Een zorgboerderij is voor deelnemers een plek voor zorg, begeleiding of dagbesteding. Voor de dieren is diezelfde locatie iedere dag hun leefomgeving.

Dat verschil is belangrijk.

Een activiteit kan voor deelnemers waardevol zijn, terwijl hetzelfde contact voor een dier te intensief, te onvoorspelbaar of onvoldoende begrensd is. Een medewerker kan uitstekend geschoold zijn in begeleiding, maar niet automatisch beschikken over soortspecifieke kennis van diergedrag, gezondheid of huisvesting.

Andersom kan iemand veel ervaring met dieren hebben, maar onvoldoende zicht hebben op de extra risico's die ontstaan wanneer deelnemers met verschillende mogelijkheden en kwetsbaarheden dieren voeren, hanteren, uitmesten of verblijven betreden.

Een professioneel georganiseerde zorglocatie brengt die twee werelden bij elkaar.

Wanneer is het verstandig om naar de dierhouderij te kijken?

Daar hoeft geen incident of inspectie aan vooraf te gaan.

Aanleiding kan bijvoorbeeld zijn dat:

  • Een dierenarts aandachtspunten ziet in gezondheid, verzorging of huisvesting.

  • Niet duidelijk is of verblijven nog voldoende bij de dieren passen.

  • Een nieuwe diersoort of dierenactiviteit wordt overwogen.

  • Deelnemers steeds meer werkzaamheden met dieren uitvoeren.

  • Een ervaren medewerker vertrekt en veel kennis dreigt weg te vallen.

  • UBN, I&R of de eigen dierenadministratie niet helemaal duidelijk zijn.

  • Er vragen ontstaan over hygiëne, zoönosen of kwetsbare deelnemers.

  • Een incident of bijna-incident met een dier heeft plaatsgevonden.

  • Een bestuur, gemeente, zorginkoper of andere opdrachtgever meer inzicht wil.

  • De organisatie wil weten of haar dierhouderij klaar is voor de komende jaren.

Juist vóórdat iets fout gaat, kan een onafhankelijke blik veel duidelijkheid geven.

Kies de ondersteuning die bij uw vraag past

Dierenwelzijn &
dierhouderij

Over huisvesting, verzorging, diergezondheid, dierenartszorg, registratie, voer, rust,
deskundigheid en de organisatie die nodig is om iedere dag goede dierzorg te leveren.

Dieren in zorg & dagbesteding

Over dieren die worden betrokken bij begeleiding, activiteiten, dagbesteding of dagelijkse werkzaamheden en over een goede balans tussen betekenisvol contact, veiligheid en de grenzen van het dier.

Zorgorganisaties
met dieren

Voor zorgorganisaties met één of meerdere locaties waar dieren worden gehouden en waar beleid, budget, huisvesting, begeleiding en dagelijkse dierzorg over verschillende personen of afdelingen zijn verdeeld.

Quickscan &
nulmeting

Voor organisaties die eerst betrouwbaar willen weten wat goed gaat, wat ontbreekt,
welke risico's aanwezig
zijn en welke verbeteringen
als eerste nodig zijn.

Kwaliteitskader voor zorglocaties

Voor organisaties die niet alleen willen verbeteren, maar goede dierzorg, veiligheid en v
erantwoordelijkheden blijvend
willen organiseren
en aantoonbaar borgen.

Van eerste beoordeling naar blijvend goede dierzorg

Een zorglocatie hoeft niet eerst problemen te hebben om haar dierhouderij te laten beoordelen.
Afhankelijk van de vraag kan een traject uit verschillende stappen bestaan.

1. Uitgangssituatie vaststellen
Welke dieren zijn aanwezig, wie verzorgt ze, welke werkzaamheden voeren deelnemers uit en hoe zijn
huisvesting, gezondheid, registratie, hygiëne en verantwoordelijkheden geregeld?

2. Risico's en ontwikkelpunten onderscheiden
Aandachtspunten voor dierenwelzijn, diergezondheid en veiligheid krijgen voorrang.
Andere punten kunnen planmatig worden verbeterd.

3. Bepalen wie nodig is
Niet iedere verbetering ligt bij dezelfde persoon. Dierverzorgers, begeleiding, management, dierenarts,
arbodeskundige, eigenaar of andere deskundigen kunnen ieder een eigen rol hebben.

4. Verbeteringen invoeren
Nieuwe afspraken moeten niet alleen op papier staan, maar ook uitvoerbaar zijn voor
medewerkers, deelnemers en dagelijkse dierverzorging.

5. Periodiek blijven beoordelen
Dieren, deelnemers, medewerkers, activiteiten en regelgeving veranderen. Met periodieke herbeoordeling
kan worden gecontroleerd of de dierhouderij ook daarna passend en verantwoord georganiseerd blijft.

Meer dan alleen voldoen aan de Wet dieren

Bij dieren op een zorglocatie kunnen verschillende verantwoordelijkheden naast elkaar bestaan.

Denk niet alleen aan dierenwelzijn en huisvesting, maar afhankelijk van de situatie ook aan dierregistratie, diergezondheid, hygiëne en zoönosen, arbeidsveiligheid, deelnemersveiligheid, gereedschappen, mest, kadavers, voeropslag, incidenten, gemeentelijke voorwaarden en de kwaliteitssystemen van de zorgorganisatie zelf.

Niet alle onderwerpen vallen onder dezelfde wet of toezichthouder.

KinderboerderijAdvies brengt daarom eerst de samenhang in beeld. Waar veterinaire, zorginhoudelijke, arbotechnische, juridische of andere specialistische deskundigheid nodig is, wordt dat benoemd. KinderboerderijAdvies neemt die professionele rollen niet over.

Verbeteren hoeft niet allemaal tegelijk

Een locatie hoeft niet eerst perfect te zijn voordat zij advies vraagt. Soms is één gerichte vraag voldoende. Bijvoorbeeld over een verblijf, diergroep, dierenadministratie of activiteit met deelnemers. Soms blijkt tijdens een eerste beoordeling dat meerdere onderwerpen samenhangen en een bredere nulmeting verstandiger is.Verbeteringen kunnen vervolgens worden geprioriteerd. Zaken die direct met dierenwelzijn, gezondheid of veiligheid samenhangen krijgen eerder aandacht dan punten die planmatig kunnen worden ontwikkeld.

Bij grotere opgaven kan bovendien worden bekeken welke partijen betrokken zijn. Dat kan de zorgorganisatie zelf zijn, maar afhankelijk van eigendom, opdrachtverlening en lokale afspraken kunnen bijvoorbeeld ook een bestuurder, vastgoedeigenaar, gemeente, zorginkoper of andere financier een rol hebben. Eerst wordt inhoudelijk onderbouwd wat noodzakelijk is en welke maatregelen prioriteit hebben. Daarna kan worden bepaald welke partij verantwoordelijk is voor uitvoering en financiering. KinderboerderijAdvies kan die inhoudelijke onderbouwing leveren, maar garandeert geen subsidie of financiering. Zo ontstaat geen automatisch groot adviestraject, maar een aanpak die past bij de werkelijke vraag.

Niet wachten op een incident of klacht

Een onafhankelijke beoordeling is niet alleen bedoeld voor locaties waar al iets is misgegaan. Juist bij de start van een dierenproject, uitbreiding met een nieuwe diersoort, verbouwing, personeelswisseling of verandering van deelnemers kan tijdige beoordeling veel duidelijkheid geven.

Kinderboerderijadvies kan ook worden ingeschakeld wanneer een bestuurder, gemeente, zorginkoper, financier of samenwerkingspartner wil weten hoe de dierhouderij feitelijk is georganiseerd. Bevindingen worden niet beperkt tot een controlelijst. We brengen verbanden in beeld, maken onderscheid tussen urgente risico's en ontwikkelpunten en benoemen wie nodig is om een verbetering daadwerkelijk uit te voeren.

Dieren houden is een bewuste organisatiekeuze

Dieren worden op zorglocaties soms geleidelijk onderdeel van de dagelijkse praktijk. Er komen enkele kippen, konijnen of geiten,
deelnemers vinden het leuk om te helpen en later wordt de diergroep verder uitgebreid.

Maar ieder extra dier betekent ook een langdurige verantwoordelijkheid.

Niet de vraag of een dier leuk, aaibaar of aantrekkelijk voor deelnemers is, moet bepalend zijn. De organisatie moet vooraf kunnen
beoordelen of de diersoort én het individuele dier passen bij de beschikbare ruimte, deskundigheid, begeleiding,
financiële mogelijkheden en functie van de locatie.

Daarbij hoort ook de vraag wie deskundig toezicht houdt op de dierverzorging.

Deelnemers kunnen waardevolle taken uitvoeren en zorgmedewerkers kunnen hen daarbij begeleiden.
Maar wanneer degene die de werkzaamheden begeleidt zelf onvoldoende dierinhoudelijke kennis heeft,
moet aanvullende deskundigheid beschikbaar zijn. Binnen het ZooCO Kwaliteitskader beschouwen we
deskundige dierverzorging en aantoonbaar passende begeleiding daarom als onderdeel van professioneel dierenbeheer.

Hetzelfde geldt voor huisvesting. Dat een hok, kooi of verblijf commercieel verkrijgbaar is, betekent niet automatisch dat het geschikt is als permanente huisvesting voor de betreffende dieren. De behoefte van het dier blijft uitgangspunt.

Duidelijk over onze rol

KinderboerderijAdvies beoordeelt dieren, dierhouderij, verblijven, praktische veiligheid, diercontact,
hygiëne, registratie, werkafspraken en de organisatorische borging daaromheen.

Wij beoordelen geen behandelmethoden, indicaties, zorgplannen of therapeutische effectiviteit.
Wij stellen geen veterinaire diagnose en voeren geen formele arbotechnische RI&E uit.

Dat onderscheid is juist belangrijk.
Een zorglocatie heeft soms meerdere deskundigen nodig die vanuit hun eigen vakgebied naar dezelfde praktijk kijken.

Ervaring uit verschillende typen dierorganisaties

KinderboerderijAdvies combineert ervaring uit kinderboerderijen, dierenweides, gemeenten,
dierentuinen, opvang en andere professionele dierorganisaties.
Die ervaring wordt niet één op één toegepast op zorglocaties. Bij een zorgboerderij moet altijd afzonderlijk
worden gekeken naar de combinatie van dierhouderij, deelnemers, medewerkers, dagelijkse werkzaamheden en de organisatie van de zorg.

Wilt u weten hoe de dierhouderij op uw zorglocatie ervoor staat

Heeft uw dierenarts iets gesignaleerd? Twijfelt u over een verblijf, diergroep of werkwijze?
Wilt u weten of de dierhouderij voldoende professioneel is georganiseerd of bent u van plan iets nieuws te starten?

Neem contact op en leg de situatie voor. Op basis daarvan kan eerst worden bepaald
welke vraag werkelijk moet worden beantwoord en welke omvang van ondersteuning daarbij past.