Gereedschap, machines, PBM & gevaarlijke stoffen
Een dierlocatie is ook een praktische werkomgeving met gereedschap, machines en middelen.
Een bosmaaier, hogedrukreiniger, grasmaaier, accugereedschap of eenvoudige elektrische machine lijkt voor een
ervaren gebruiker misschien vanzelfsprekend. Maar veiligheid wordt niet alleen bepaald door de machine.
Ook de gebruiker, de taak, onderhoud, instructie, omgeving, toezicht en de staat van het materiaal bepalen of verantwoord kan worden gewerkt.
Dat wordt extra belangrijk wanneer vrijwilligers, stagiairs, jeugdigen of zorgdeelnemers werkzaamheden uitvoeren.
Meer dan technisch onderhoud
Een machine kan technisch in orde zijn en toch onveilig worden gebruikt.
Daarom spelen naast onderhoud ook ervaring, instructie, taakverdeling en toezicht een rol.
Bij sommige arbeidsmiddelen kan bovendien periodieke keuring of specialistische beoordeling nodig zijn.
Verschillende gebruikers
Op kinderboerderijen en zorglocaties kunnen vaste medewerkers, vrijwilligers, stagiairs of deelnemers met praktische werkzaamheden helpen.
Niet iedere taak is voor iedere persoon geschikt.
Dat is vooral relevant bij krachtige machines, gevaarlijke stoffen of werkzaamheden met een groter letselrisico.
“Hij kan ermee overweg” is geen volledig veiligheidsbeleid
Een ervaren medewerker kan een machine al jaren gebruiken zonder incident.
Een nieuwe vrijwilliger of deelnemer heeft mogelijk andere instructie nodig.
Ook kan iemand fysiek of cognitief niet in staat zijn een bepaalde machine voldoende te beheersen.
Dat betekent niet dat een zorgdeelnemer nooit met een machine zou mogen werken.
Het betekent dat de locatie en de betrokken organisatie bewust moeten beoordelen of de persoon, de taak, het materiaal, toezicht en omstandigheden bij elkaar passen.
Bij een ongeval kan namelijk niet alleen worden gekeken naar wat de gebruiker deed, maar ook naar de vraag of de organisatie passende instructie, veilige middelen en voldoende toezicht heeft georganiseerd.
Voor werknemers volgt uit artikel 7:658 BW expliciet een zorgplicht voor lokalen, werktuigen, gereedschappen, maatregelen en aanwijzingen.
Machineveiligheid begint vóór het gebruik
Een machine moet geschikt en onderhouden zijn.
Maar ook werkzaamheden rond schoonmaak, storing en onderhoud kunnen risico geven. De Arbeidsinspectie wijst juist op ongevallen tijdens onderhoud, reiniging en reparatie en benadrukt technische maatregelen, procedures en begrijpelijke instructie.
Daarom kijken we niet alleen naar de vraag: “Doet de machine het?” maar ook: “Is verantwoord georganiseerd wie ermee werkt en onder welke omstandigheden?”
PBM zijn geen excuus om de bron niet aan te pakken
Een veiligheidsbril, gehoorbescherming of handschoen kan noodzakelijk zijn.
Maar een gevaarlijke werkwijze wordt niet automatisch veilig door er PBM aan toe te voegen.
De arbeidshygiënische strategie verlangt dat eerst naar bron-, technische en organisatorische maatregelen wordt gekeken. PBM komen pas daarna.
Daarom kan een nulmeting bijvoorbeeld aanleiding geven tot de vraag of een taak anders moet worden ingericht, een machine anders moet worden gebruikt of een ruimte moet worden aangepast vóórdat alleen naar aanvullende bescherming wordt gekeken.
Middelen verzamelen zich in de loop der jaren
Veel locaties hebben kasten, schuren en werkplaatsen vol middelen die ooit zijn aangeschaft.
Daarbij is niet altijd meer duidelijk wie ze gebruikt, waarvoor of onder welke voorwaarden.
Nulmeting als overzicht
Tijdens een nulmeting kijken we naar werkzaamheden en organisatie, niet naar het technisch keuren van ieder apparaat.
Daarmee kan wel zichtbaar worden waar een arbeidsmiddel, stof of taak verdere specialistische aandacht verdient.
Weet u niet alleen welke machines u heeft, maar ook wie ze verantwoord kan gebruiken?
Dat verschil wordt vaak pas zichtbaar nadat personeel wisselt, een deelnemer meer taken krijgt of een incident plaatsvindt.
KinderboerderijAdvies keurt machines niet technisch en vervangt geen arbodeskundige.
Wij kunnen wel zichtbaar maken waar materiaal, taakverdeling, instructie en dagelijkse praktijk onvoldoende op elkaar aansluiten en welke deskundigheid vervolgens nodig is..